กระท้อน

ชื่อสมุนไพร

กระท้อน

ชื่ออื่นๆ

เตียน มะต้อง มะติ๋น มะตื่น ล่อน สตียา สะตู สะโต สะท้อน

ชื่อวิทยาศาสตร์

Sandoricum koetjape (Burm. f.) Merr.

ชื่อพ้อง

Azedarach edule Noronha, Melia koetjape Burm.f., Sandoricum indicum Cav., Sandoricum maingayi Hiern, Sandoricum nervosum

ชื่อวงศ์

Meliaceae

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์:

          ไม้ยืนต้น เรือนยอดเป็นพุ่มกลมหนาทึบ เปลือกนอกสีเทาน้ำตาล เปลือกด้านในมีสีชมพู ลำต้นเปลาตรง มียางขาว สูง 15-30 เมตร ใบ เป็นใบประกอบเรียงตัวเป็นเกลียว เรียงสลับ ใบย่อยแยกเป็น 3 ใบ รูปไข่แกมรูปขอบขนานแกมรี ขอบใบเรียบ กว้าง 6-15 ซม. ยาว 8-20 ซม. ใบแก่เมื่อแห้งมีสีส้มแดง ดอก ดอกออกเป็นช่อแยกแขนง มีขนตามก้านดอก ออกดอกที่ซอกใบ กลีบดอกมีสีเหลืองหม่น จำนวน 5 กลีบ มีดอกย่อยจำนวนมาก ผล เป็นผลแบบมีเนื้อ รูปกลมแป้น ฉ่ำน้ำ ผลสีเหลืองออกน้ำตาล ผิวผลมีขนคล้ายกำมะหยี่ เปลือกด้านในสีเนื้อ เนื้อในสีขาวหุ้มเมล็ด

 

                                               

                                                                                                                 ลักษณะวิสัย

 

                                               

                                                                                                                     ลำต้น

 

                                                

                                                                                                                          ใบ

 

                                               

                                                                                                                     ใบ

 

                                                

                                                                                                                    ดอก

 

                                                 

                                                                                                                           ดอก

 

                                                

                                                                                                                    ดอก

 

                                               

                                                                                                                    ดอก

 

                                                

                                                                                                                     ผล

 

                                                 

                                                                                                                   ผล

 

                                                   

                                                                                                                                        ผล

 

สรรพคุณ:

             ตำรายาไทย เปลือกต้น รสเปรี้ยวเย็นฝาด รักษาโรคผิวหนังกลากเกลื้อน แก้พิษงู ใบ มีรสเปรี้ยวเย็นฝาด ขับเหงื่อ ต้มน้ำอาบลดไข้ ผล รสเปรี้ยวเย็นฝาด ใช้เป็นอาหาร แก้ฝาดสมาน ราก มีรสเปรี้ยวเย็นฝาด ใช้ขับลม เป็นยาธาตุ แก้ท้องร่วง แก้บิดมูกเลือด ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ แก้ไข้รากสาด ถ้าเอามาสุมเป็นถ่าน รสฝาดเย็น ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ แก้ไข้รากสาด แก้บิด ผสมในยามหานิล แก้พิษกาฬ ดอกและผล แก้ท้องเสีย แก้ฝี

 

องค์ประกอบทางเคมี:

            ลำต้น พบสารกลุ่มไตรเทอร์ปีน ได้แก่ koetjapic acid, katonic acid,  3-oxo-12-oleanen-29-oic acid

 

การศึกษาทางเภสัชวิทยา:

ฤทธิ์ต้านการอักเสบ

          ทดสอบฤทธิ์ต้านการอักเสบของสารสกัดจากลำต้นกระท้อน โดยใช้หนูถีบจักรเพศเมีย ที่เหนี่ยวนำการอักเสบที่ใบหูด้วยการทาสาร 12-O-tetradecanoylphorbol-13-acetate (TPA) ขนาด 20 μl ที่หูด้านใน (0.5 μg/หู แต่ละข้าง) และทาสารสกัดจากลำต้นกระท้อนที่หูด้านขวา (ปริมาณสารสกัดที่ทาคือ กรณีสารสกัดหยาบ หรือส่วนสกัดย่อยทา 5 mg/ear, สารบริสุทธิ์ ทา 0.5 mg/ear) หลังจากนั้น 6 ชั่วโมง ตัดใบหูหนูเพื่อนำมาชั่งน้ำหนัก ผลการทดสอบพบว่าสารสกัดหยาบ methanol, ส่วนสกัดย่อยที่ได้จากการทำ partition สารสกัด methanol ได้แก่ ส่วนสกัด hexane, dichloromethane, ethyl acetate, methanol และน้ำ มีค่ายับยั้งการบวมที่ใบหูหนูได้เท่ากับ 94±7, 90±11, 100±5, 64±10, 77±8 และ 14±8 % ตามลำดับ สารบริสุทธิ์ 3 ชนิด ที่แยกได้จากสารสกัดไดคลอโรมีเทน ได้แก่ koetjapic acid, katonic acid และ 3-oxo-12-oleanen-29-oic acid และ สารมาตรฐาน indomethacinมีค่ายับยั้งการบวมที่ใบหูหนูได้เท่ากับ 13±12, 81±12, 94±8 และ 97±3 % ตามลำดับ โดยสรุปสารสกัดไดคลอโรมีเทนออกฤทธิ์ดี จึงได้แยกสารออกฤทธิ์ พบว่าสาร 3-oxo-12-oleanen-29-oic acid และ katonic acid ซึ่งเป็นสารกลุ่มไตรเทอร์ปีน มีประสิทธิภาพดีในการต้านการอักเสบ โดยมีเปอร์เซ็นต์การยับยั้งการอักเสบได้ใกล้เคียงกับยามาตรฐาน indomethacin  (Rasadah, et al., 2004)

 

เอกสารอ้างอิง:

Rasadah MA, Khozirah S, Aznie AA, Nik MM. Anti-inflammatory agents from Sandoricum koetjape Merr. Phytomedicine. 2004; 11(2-3):261-3.


Copyright © 2010 phargarden.com All rights reserved.

Appsthailand Hosting